Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, mang đến nhiều thay đổi tích cực cho hàng triệu người lao động Việt Nam. Với những điều chỉnh quan trọng về thời gian đóng, đối tượng tham gia và quyền lợi hưởng, luật mới này hứa hẹn sẽ hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội toàn diện hơn.
Tại sao Luật BHXH 2024 quan trọng?
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được xây dựng với mục tiêu mở rộng phủ cập bảo hiểm xã hội, khuyến khích người lao động duy trì tham gia BHXH lâu dài và hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân theo Nghị quyết 28-NQ/TW. Những thay đổi này không chỉ bảo vệ quyền lợi người lao động mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của xã hội.
Những thay đổi quan trọng trong Luật BHXH 2024
1. Giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu
Thay đổi lớn nhất: Thời gian đóng BHXH tối thiểu để đủ điều kiện hưởng lương hưu giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm (theo Điều 64).
Lợi ích: Chính sách này đặc biệt có ý nghĩa với lao động tự do, người làm việc không liên tục hoặc những người gặp khó khăn trong việc tích lũy đủ 20 năm đóng BHXH. Mức hưởng lương hưu cho người có từ 15-20 năm đóng được quy định cụ thể tại điểm b khoản 1 Điều 66.
2. Hạn chế rút BHXH một lần – Khuyến khích bảo lưu
Từ 01/07/2025, việc rút BHXH một lần bị hạn chế đáng kể. Chỉ các trường hợp sau được phép rút:
- Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đóng đủ 15 năm
- Mắc bệnh hiểm nghèo (ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS)
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên
- Khuyết tật đặc biệt nặng
- Người lao động không tiếp tục cư trú tại Việt Nam
- Người đóng BHXH trước 01/07/2025, sau 12 tháng không tham gia và chưa đủ 20 năm
Mục đích: Khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng quyền lợi cao hơn như lương hưu hàng tháng, BHYT suốt đời khi hưu trí.
3. Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Luật BHXH 2024 bổ sung 7 nhóm đối tượng mới phải tham gia BHXH bắt buộc:
- Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh
- Người lao động bán thời gian có thu nhập ≥ mức lương tối thiểu
- Người ký hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên
- Người có “hợp đồng không tên” nhưng mang tính chất lao động
- Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã
- Lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng
- Lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam
4. Bổ sung chế độ thai sản và tai nạn lao động cho BHXH tự nguyện
Người tham gia BHXH tự nguyện từ 01/07/2025 sẽ được hưởng thêm:
- Chế độ thai sản: 2 triệu đồng/con, do ngân sách nhà nước chi trả
- Bảo hiểm tai nạn lao động: Tăng cường bảo vệ người lao động tự do
5. Giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội
Thay đổi tích cực: Độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội giảm từ 80 tuổi xuống 75 tuổi. Đặc biệt, người thuộc hộ nghèo/cận nghèo chỉ cần 70 tuổi (Điều 21).
Điều kiện: Không nhận lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng và có văn bản đề nghị.
6. Cách tính mới cho mức hưởng BHXH một lần
Mức hưởng BHXH một lần từ 01/07/2025 được tính theo năm đóng:
- Trước 2014: 1,5 tháng lương bình quân/năm đóng
- Từ 2014: 2 tháng lương bình quân/năm đóng
Lưu ý: Không bao gồm tiền ngân sách hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện (trừ trường hợp bệnh hiểm nghèo).
7. Thay “mức lương cơ sở” bằng “mức tham chiếu”
Khái niệm “mức tham chiếu” thay thế “mức lương cơ sở” để tính mức đóng và hưởng BHXH. Mức này được điều chỉnh dựa trên:
- Chỉ số giá tiêu dùng
- Tăng trưởng kinh tế
- Khả năng ngân sách và Quỹ BHXH
Ví dụ ứng dụng:
- Trợ cấp mai táng: 10 lần mức tham chiếu
- Trợ cấp thai sản: 2 lần mức tham chiếu/con
- Nghỉ dưỡng sức: 30% mức tham chiếu/ngày
8. Tăng quyền lợi cho lao động xuất khẩu
Luật mới cho phép tính cộng gộp thời gian tham gia BHXH tại Việt Nam và nước ngoài (khoản 4 Điều 66), giúp lao động xuất khẩu dễ dàng đạt điều kiện hưởng lương hưu.
Lợi ích thiết thực cho người lao động
Với người lao động trong nước:
- Dễ dàng đạt điều kiện hưởng lương hưu với 15 năm đóng
- Được khuyến khích bảo lưu để hưởng quyền lợi cao hơn
- Mở rộng đối tượng được bảo vệ bởi BHXH
Với lao động tự do:
- Được hưởng chế độ thai sản và tai nạn lao động
- Nhiều nhóm đối tượng mới được đưa vào diện bắt buộc
Với người cao tuổi:
- Giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội
- Đặc biệt ưu đãi với hộ nghèo/cận nghèo
Cách chuẩn bị cho Luật BHXH 2024
Đối với người lao động:
- Kiểm tra thời gian đóng BHXH hiện tại qua ứng dụng VssID
- Cân nhắc bảo lưu thay vì rút BHXH một lần
- Cập nhật thông tin cá nhân tại cơ quan BHXH
- Tìm hiểu quyền lợi mới phù hợp với tình trạng của mình
Đối với doanh nghiệp:
- Rà soát lại đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc
- Chuẩn bị thủ tục cho nhóm đối tượng mới
- Tư vấn nhân viên về quyền lợi từ luật mới
Kết luận
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội Việt Nam. Với việc giảm thời gian đóng tối thiểu, mở rộng đối tượng tham gia và tăng cường quyền lợi, luật mới không chỉ bảo vệ tốt hơn quyền lợi người lao động mà còn góp phần xây dựng xã hội công bằng, bền vững.
Người lao động cần chủ động cập nhật thông tin và chuẩn bị hồ sơ để tận dụng tối đa các quyền lợi từ chính sách mới. Hãy liên hệ với cơ quan BHXH gần nhất hoặc sử dụng ứng dụng VssID để tra cứu thông tin chi tiết.
Hỗ trợ tư vấn BHXH tại TP.HCM
Nếu bạn cần tư vấn về Luật BHXH 2024 tại TP.HCM, hãy liên hệ H&P Group:
Hotline: 028.6650.4729
Website: H&P Group
Dịch vụ: Tư vấn và hỗ trợ thủ tục BHXH chuyên nghiệp
Bài viết được cập nhật theo Luật số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ 01/07/2025
